تشخیص و ردیابی سرطان ریه

ابزارها، آزمایش ها و روش های تشخیص سرطان ریه

اولین گام در تشخیص سرطان ریه، اغلب معاینه است. پزشک با ابزاری به تنفس شما گوش می دهد و سینه شما را معاینه می کند تا علائم متداول سرطان ریه از قبیل عدد لنفاوی و برآمدگی ها را ببیند.

با توجه به وضیعت عمومی سلامت فرد، بررسی های تشخیص سرطان ریه ممکن است شامل:

• عکس برداری از ریه ها با تابش اشعه X
• آزمایش خلط
• سی تی اسکن: در این روش دستگاه سی تی اسکن با گرفتن تعدادی عکس توسط اشعه ایکس، تصویری سه بعدی از بدن را نشان می دهد و از این طریق محل و اندازه دقیق ضایعه و پراکندگی تومور ریه به بخش های دیگر قفسه سینه یا اندام های دورتر مانند کبد مشخص می شود.
• پرتونگاری با استفاده از تشدید میدان مغناطیسی:این آزمایش مشابه سی تی اسکن است با این تفاوت که به جای تابش اشعه X از مغناطیس جهت عکسبرداری از اعضای بدن استفاده می شود. در این آزمایش بیمار به مدت 30 دقیقه به طور ساکن درون اتاقک این دستگاه می ماند و تصاویر مقطعی از بدن او تهیه می شود.
• نمونه برداری یا بیوپسی: بررسی میکروسکوپی از نمونه بافت تومور. این آزمایش بسیار مهم است زیرا مطمئن ترین روش برای تشخیص سرطان ریه و نوع آن به حساب می آید.
• توموگرافی با نشر پوزیترون یا پت اسکن : در این روش دستگاه اسکنر در اطراف بیمار می چرخد و تصویر از طریق نشر پوزیترون بوسیله یک ماده رادیواکتیو که به بیمار تزریق شده و یا توسط او استنشاق می شود، شکل می گیرد، با این روش مشاهدهً بصری ریه درسه بعد امکان پذیر می شود.
• سونوگرافی در این شیوه از امواج صوتی جهت بررسی ساختار توده در ریه استفاده می شود.
• آزمایش تنفس: در این شیوه بیمار قبل از جراحی تحت آزمایشات تنفسی متفاوت قرار می گیرد.
• آزمایش خون:تومورهای سرطانی آنتی ژن و آنزیم های مشخصی را تولید می کنند که ممکن است از طریق آزمایشخون کشف شوند. اندازه گیری آنتی ژن کارسینو امبریونیک و آنزیم NSE از آزمایش های غربالگر این بیماری است. افزایش میزان سطح این پروتئین ها مبین نشانه های سرطان و کاهش میزان آنها در حین درمان نشانه مهار کردن رشد سرطانی سلول های بیمار است.
• اسکن استخوان: تصویربرداری از استخوان به وسیله یک ماده رادیواکتیو روشی بسیار ارزشمند است که در تشخیص انتشار سرطان به استخوان، مؤثر بودن درمان سرطان و روند التیامی نواحی درگیر در استخوان به کار می رود.

ردیابی سرطان ریه

در ابتدا معاینه ای انجام می شود که تعیین کند آیا سرطان به غدد لنفاوی و یا دیگر بخش های بدن سرایت کرده است یا نه.

در خلال درمان از تصویربرداری و آزمایش استفاده می شود که معلوم شود بیماری چگونه واکنش نشان می دهد. اگر بیماری در برابر درمان از خود مقاومت نشان دهد، پزشک طرح درمانی را تغییر می دهد.

روش تصویربرداری و Biopsy

پس از آنکه تست عملکرد ریه از شما گرفته شد و معلوم شد که نشانه های سرطان ریه را نیز دارید، تیمی با ابزارهای تصویربرداری، وجود توموروها را در ریه ها و دیگر بخش های بدن بررسی می کند. همچنین از عمل Biopsy برای تشخیص دقیق و نهائی استفاده می شود.

تست های تشخیص و تصویربرداری سرطان ریه

پس از ارزیابی عملکرد ریه ها و بررسی دیگر نشانه ها، تیم پزشکی از روش های پیشرفته تصویربرداری برای بررسی وجود توموروها در ریه ها و دیگر بخش های بدن استفاده می کند.

همچنین برای تشخیص بیماری، تست هایی وجود دارد که به شناسایی دیگر نشانه های احتمالی بیماری کمک می کند از قبیل سختی در نفس کشیدن و یا سرفه همراه با خون. این نتایج تشخیص های سرطان ریه، متخصصین را قادر می سازد که بیماری را درمان کنند و این در حالی است که نشانه های بیماری، کیفیت زندگی شما را تحت تاثیر قرار می دهد.

برخی از فناوری های پیچیده تصویربرداری که برای تشخیص و درمان سرطان ریه استفاده می شوند، اینها هستند:

• پرتونگاری از سینه با اشعه ایکس
• سی تی اسکن
• آنالیز برآمدگی های ریه
• CT Angiogram
• PET/CT
• MRI
• اسکن استخوان

پرتونگاری از سینه با اشعه ایکس

این روش معمولا نخستین تصویربرداری می باشد که شما با آن روبرو خواهید شد. در این روش از پرتو الکترومغناطیسی با انرژی بالا استفاده می شود تا تصاویری از ریه ها و بافت های پیرامونی آن تهیه شود. این روش ممکنست موارد غیرطبیعی از جمله در شانه ها را نشان دهد تا ارزیابی بیشتری شود که آیا توموری وجود دارد یا نه.

Biopsy

اگر نتایج تصویربرداری خاصی، دلالت بر سرطان ریه داشته باشد، می توان از Biopsy برای تشخیص دقیق نهائی استفاده کرد. در خلال یک Biopsy ، پزشک شما تکه کوچکی از بافت و یا مقدار کمی مایع را از سینه برمی دارد تا بتوان برای بررسی وجود سرطان ریه، آن را در زیر میکروسکوپ بررسی کرد. Biopsy نشان می دهد که چه نوع سرطانی وجود دارد و اینکه آیا سرطان در محل Biopsy و یا در بخش دیگری از بدن بوجود آمده است.

Bronchoscopy برای تشخیص سرطان ریه

پزشکان از روش های biopsy برای کمک به فناوری bronchoscopy پیشرفته استفاده می کنند. از این روش برای جرم های ناخواسته که در اسکن های تصویربرداری ظاهر می شود، استفاده می شود که آیا آن موارد سرطانی هستند یا خیر. روش های bronchoscopy می تواند یاخته های سرطانی را بیابد که ممکنست جراحی و ابزارهای تصویربرداری نتوانند آن را نشان دهند.

بیماران دارای سرطان ریه از این روش سود می برند چون این روش، احتمال biopsy ریه را کم می کند که نیاز به سوزنی ندارد که از طریق قفسه سینه به درون ریه فرستاده شود و یا در مواردی با بیهوشی عمومی، جراحی انجام می شود. همچنین این مورد از معالجه بر روی بافت های سالم جلوگیری می کند، معالجه ای که خود منجر به اثرات جانبی زیادی می شود.

در این رابطه موارد زیر انجام می شود:

• Navigational Bronchoscopy
• Endobronchial Ultrasound
• Autoflourescence Bronchoscopy

Navigational Bronchoscopy

یک فناوری است که تکنیک های پیشرفته تصویربرداری را با تکنیک های الکترومغناطیسی ترکیب می کند تا به تشخیص و درمان سرطان در هر بخشی از ریه ها کمک کند. Navigational Bronchoscopy به پزشکان این امکان را می دهد که به تومورهای دور از دسترس، دسترسی یابند و این کار با کمک با اسکوپ کردن نایچه کوچک تر و یا نایچه ای که توسط تومور مسدود شده است، انجام می گردد. ممکنست که پزشکان بتوانند برآمدگی هایی را که با روش های تصویربرداری دیگر دیده نشده اند را نیز با این روش biopsy کنند و تعیین کنند که آیا یاخته های سرطانی وجود دارند و یا نه.

Endobronchial Ultrasound (EBUS)

یک فناوری است که با کمک ماوراء صوت برای تعیین یاخته های سرطانی در غدد لنفاوی سینه استفاده می کند. در خلال انجام EBUS ، bronchoscope با یک تجهیز ماوراء صوت مجهز می شود تا بتوان به غدد لنفاوی دست یافت و نمونه ای از بافت برداشت. EBUS نسبت به mediastinoscopy گزینه کم تر مخربی است، روش اخیر با استفاده از جراحی و با ایجاد برش هایی در سینه انجام می شود. با استفاده از EBUS ، پزشک شما می تواند همان شیوه را با استفاده از یک سوزن خیلی باریک انجام دهد تا نمونه ای از بافت غدد لنفاوی را در سینه بدست آورد.

Autoflourescence Bronchoscopy

که به عنوان bronchoscopy با رنگ آبی روشن هم شناخته می شود، از این فناوری برای یافتن و تشخیص تومورهای کوچک استفاده می شود. در زیر نور رنگ آبی روشن، بافت های سالم به رنگ سبز و بافت های غیرطبیعی به رنگ قهوه ای مایل به قرمز دیده ی شوند. پزشکان می توانند یاخته های سرطانی را در مجاری نایژه ها شناسایی کنند و نمونه کوچکی از بافت را برای آنالیز کردن بردارند، این یاخته ها ممکنست در زیر نور سفید قابل دیدن نباشند.

چگونه یک Bronchoscopy انجام می شود؟

bronchoscopy روشی است که به پزشک شما این امکان را می دهد که به مسیرهای هوا در ریه ها بنگرد و یا به نایژه ها از طریق یک ابزار باریک که bronchoscope نامیده می شود، نگاه کند. در خلال یک bronchoscopy ، پزشک باید از یک اسپری شماره بندی شده و یا ژل برای راحتی بیشتر شما استفاده خواهد کرد. همچنین داروهایی برای آرامش دادن به شما استفاده خواهد شد.

پزشک تارهای صوتی و نای و نایژه ها را در هر دو ریه آزمایش می کند. دوربین تومورها را نشان می دهد، هم گرفتگی ها و هم موارد غیر طبیعی. برحسب فناوری مورد استفاده، تعدادی ابزار برای گردآوری نمونه های کوچک از بافت ریه، مایع و یا دیگر چیزها مورد بهره برداری قرار می گیرند. این نمونه ها در زیر میکروسکوپ بررسی می شوند و به همراه اسکن ها مورد استفاده قرار می گیرد تا در مورد شیوه درمان تصمیم گیری شود.

از bronchoscopy برای موارد زیر استفاده می شود:

• گرد آوری نمونه های بافت در حالی که دیگر آزمایش های دیگر از قبیل سی تی اسکن، توده های ناخواسته ای را در ریه یا سینه نشان می دهد.
• شناسایی علت پدیدار شدن نشانه هایی مانند خون ریزی در مجاری هوا، سختی در نفس کشیدن و یا سرفه های مزمن.
• درمان تومورها در مجاری هوا و کنترل خون ریزی.
• تشخیص و تعیین میزان پیشرفت بیماری

تعیین میزان پیشرفت سرطان ریه

تعیین میزان پیشرفت بیماری، وسعت گستردگی سرطان را در بدن نشان می دهد. پزشکان از تست های تشخیص گوناگونی برای این کار بهره می گیرند و براساس آن بهترین طرح درمانی را برای شما تهیه می کنند.

هنگامی که سرطان ریه تشخیص داده می شود، تومورشناس نوع یاخته ها اعم از سرطانی و غیر سرطانی را در زیر میکروسکوپ بررسی می کند.

تومورشناس میزان پیشرفت سرطان را برحسب اینکه بیماری تا چه میزان در بدن گسترده شده است، تعیین می کند:

• موقعیت تومور اصلی
• سایز و تعداد تومورها
• اینکه سرطان به غدد لنفاوی سرایت کرده است و یا نه
• ظاهر یاخته ها در زیر میکروسکوپ
• اینکه سرطان به دیگر بخش های بدن سرایت کرده است و یا نه

تعیین میزان پیشرفت برای هر یک از دو نوع سرطان ریه، متفاوت است.

تعیین میزان پیشرفت سرطان ریه برای یاخته های کوچک

سرطان ریه برای یاخته های کوچک به یکی از دو روش زیر دسته بندی می شود:

• مرحله محدود شده بیماری: سرطان در یکی از ریه ها می باشد و گاهی غدد لنفاوی مجاور را نیز دربرمی گیرد.
• مرحله گسترده شده بیماری: سرطان به ریه دیگر، مایع پیرامون ریه (pleura) و یا دیگر اعضاء بدن هم سرایت کرده است.

تعیین میزان پیشرفت سرطان ریه برای یاخته های غیر کوچک

سرطان ریه برای این نوع یاخته ها با بهره گیری از سیستم TNM انجام می شود:

• تومور (T) سایز تومور اصلی را تشریح می کند.
• غده لنفاوی (N) نشان می دهد که آیا سرطان در عدد لنفاوی وجود دارد و یا نه.
• گسترده شدن (M) تعیین می کند که آیا سرطان به دیگر بخش های بدن به ویژه کبد، استخوان و یا مغز سرایت کرده است و یا نه.

اعداد 0 تا 4 و یا حرف X برای هر عامل استفاده می شود. بزرگ تر بودن عدد، نشان دهنده شدت بالاتر می باشد.

مثلا درجه T1 نشان دهنده توموری است که کوچک تر از تومور T2 می باشد. حرف X نشان دهنده اینست که امکان تهیه اطلاعات وجود نداشته است.

هنگامی که T ، N و M تعیین شده باشند، مرحله کلی پیشرفت بیماری مشخص است.

مراحل پیشرفت سرطان ریه برای یاخته های غیر کوچک:

مرحله نهان- این مرحله، مرحله ای ابتدائی است که توموری را نمی توان دید اما می توان یاخته های سرطانی را در درون ریه شناسایی کرد (به ویژه در نمونه خلط سینه).

مرحله 0 - یاخته های سرطانی فقط در لایه های بالایی جداره ریه یافت می شوند.

مرحله IA - سرطان به بافت درونی نفوذ کرده است و در دیگر لایه های بافت درون ریه جای گرفته است. تومور بزرگ تر از 1.2 اینچ نیست.

مرحله IB- تومور اندازه ای بین 1.2 تا 2 اینچ دارد، یا به نایچه ها و یا به مایع ریه رسیده و یا بخشی از مسیرهای هوا را گرفته است.

مرحلهIIA- تومور کوچک تر از 2 اینچ است یا در درون نایچه ها یا مایع ریه شناسایی شده است و یا مانعی در مسیرهای هوا ایجا کرده است و سرطان به غدد لنفاوی نفوذ کرده است و یا تومور اندازه ای بین 2 تا 2.8 اینچ دارد و به غدد لنفاوی نرسیده است.

مرحله IIB- تومور اندازه ای بین 2 تا 2.8 اینچ دارد و به غدد لنفاوی مجاور سرایت نکرده است و یا بزرگ تر از 2.8 اینچ است و یا اینکه بیشتر از یک تومور وجود دارد و یا تومور به درون دیافراگم، مایع ریه، قفسه سینه و یا بافت پیرامون قلب سرایت کرده است اما سرطان هنوز به غدد لنفاوی نرسیده است.

مرحله IIIA- توموری به غدد لنفاوی پیرامون carina سرایت کرده که ممکنست هر اندازه ای داشته باشد و یا توموری بزرگ تر از 2.8 اینچ به غدد لنفاوی مجاور سرایت کرده است و یا تومور به ساختارهای پیرامونی از قبیل قلب، نای و یا ستون فقرات سرایت کرده و ممکنست به غدد لنفاوی مجاور هم رسیده باشد.

مرحله IIIB- توموری به غدد لنفاوی طرف دیگر سینه سرایت کرده که ممکنست اندازه های گوناگونی داشته باشد و یا توموری در ساختارهای مجاور رشد کرده است از قبیل قلب، نای و یا ستون فقرات و نیز به غدد لنفاوی مجاور. ممکنست تومورهای چند تایی هم وجود داشته باشد.

مرحله IV- توموری با هر اندازه ممکن به ریه دیگر، به مایع ریه و یا به مایع پیرامون قلب سرایت کرده است و یا سرطان به بخش های دورتر بدن گسترش یافته است. در این مرحله به ویژه امکان دارد که سرطان به استخوان ها و مغز نیز سرایت کند.